Zwarte mensen lezen niet?

We hebben heel vaak van mensen die geacht worden verstand te hebben van de boekenindustrie gehoord dat Zwarte mensen geen boeken lezen. Moeten we niet meer accepteren want dat soort racistisch geblaat is gewoon waar het naar klinkt: racistisch geblaat. Het is in de eerste plaats een andere manier om te zeggen dat Zwarte mensen oerdom zijn. Los van dat, Zwarte mensen willen best boeken lezen als ze zichzelf in die boeken kunnen herkennen.

In de jaren '80 heb je in de VS een Black books revolution gehad. Mede als reactie op, want de mainstream markt is nooit wijd open geweest voor Zwarte auteurs, nu niet en vroeger al helemaal niet. In ieder geval, er kwam een reeks Zwarte boekwinkels, Zwarte uitgevers, en zelfs een paar Zwarte distributeurs. Daardoor was het voor die auteurs ineens een stuk makkelijker om hun product bij hun publiek te krijgen. En werd de voor sommige witte intellectuelen comfortabele mythe dat Zwarte mensen geen boeken lezen gelogenstraft. Want vele mensen grepen de kans zich in te lezen in boeken waar zij zichzelf in konden herkennen. In extentie, als ze een beetje hun best doen kunnen veel witte mensen zich ook best vinden in Black books... 

Ik gaf eens een bepaald boek aan een witte collega om te lezen. Was een boek van een Zwarte schrijver, Engelstalig. Ik wou gewoon kijken hoe zijn reactie zou zijn. Die reactie kreeg ik al snel, nadat hij een bladzijde of 30 had gelezen. Wat kreeg ik te horen? “Nou, eerlijk gezegd bevalt dat boek me niet zo, het viel me wel op dat alle witte karakters in dat boek negatief zijn!” Dat gaf mij natuurlijk onmiddelijk de kans om te counteren met: “Ten eerste, je hebt nog maar 30 bladzijden gelezen en je hebt je mening reeds klaar. Je weet niet hoe het verhaal verder gaat of hoe de karakters zich verder gaan ontwikkelen, doch los van dat, begrijp jij nu hoe Zwarte mensen zich voelen als ze bepaalde boeken lezen of bepaalde films kijken die gemaakt zijn door witte mensen? Besef je hoeveel negatieve Zwarte karakters er in allerlei boeken en films van witte mensen verschenen zijn in de loop der tijd? Begrijp je nu hoe Zwarte mensen zich voelen met Sinterklaas?” Daar had hij niet van terug. In ieder geval, ten voordele van hem moet er wel bij vermeld worden dat hij het boek uit las en na afloop toegaf dat buiten de hoofdpersoon om eigenlijk ook de meeste Zwarte karakters negatief waren, en dat het betreffende boek wel heel geschikt was om kennis van te nemen.

Een andere interessante vraag gerelateerd aan de boekenmarkt is de vraag waarom er zo bar weinig mensen van kleur in de mainstream uitgeverswereld vertoeven. Die vraag werd ook van de week gesteld op een mondiale boekenbeurs in Londen. Er blijken namelijk bizar weinig mensen van kleur bij publishing companies te werken en opvallend weinig schrijvers van kleur een kans te krijgen om door te breken naar het mainstream publiek. Zo deed een Hindoestaanse schrijver het volgende verhaal over zijn ervaring met een grote uitgever. Hij werd afgwezen. En waarom? Hij kreeg als antwoord dat ze dat jaar reeds een Aziatische schrijver hadden getekend...   

Opmerkelijk, want wat de mainstream markt betreft, die is mede zo bloeiend omdat Westerse overheden en instituten er zorg toe dragen dat er veel aandacht en geld in wordt gestoken. Denk maar aan de verschillende prijzen die er toegekend worden voor beste schrijvers, denk  maar aan het feit dat leerlingen van de middelbare school verplicht verschillende boeken moeten lezen, denk maar aan subsidies die gegeven worden aan schrijvers, denk maar aan de bibliotheken die er overal en altijd zijn, etc. Jammer genoeg besteden de overheden van voormalige gekoloniseerde landen zoals Suriname vaak niet zoveel aandacht en tijd aan het eigen literaire erfgoed. Waarschijnlijk totaal niet beseffende dat dat soort beleid essentieel is voor het dekoloniseren van de geest van de bevolking. Inderdaad, kolonisatie eindigt niet slechts met het krijgen van een eigen regering en wetboek, het is eigenlijk nog veel belangrijker om de kolonisatie uit de hoofden van de bevolking te verdrijven. Anders dweil je met de kraan open als 'onafhankelijk' land zijnde.

Echter, De laatste zeg maar 10 jaar heeft er een nieuwe Black book revolution plaats gevonden in de VS die ironisch genoeg een stapje terug vertegenwoordigt; de Zwarte jeugd in de VS leest meer dan ooit. Dit terwijl altijd beweerd is dat Zwarte jongeren niet lezen. Nu komt het, de eerlijkheid gebiedt dat erbij verteld moet worden dat het gaat om de controversiële zogenaamde street of Hip-Hop literature. Hetgeen vaak een soort van gangsterrap is in boekvorm, en waar mensen die claimen verstand te hebben van literatuur steen en been over klagen. De kwaliteit zou namelijk zeer te wensen overlaten. Te weinig verhaal en een overvloed aan sex en geweld. Dit gegeven deed Hip-Hop activist Black Dot verontwaardigd schrijven: “Ik had nooit gedacht dat veel lezen slecht zou kunnen zijn voor ons!” 

Auteur: Djehuti Ankh Kheru
Gepubliceerd op: 25April 2009