Cleopatra was dus toch Zwart...
 Zoals bekend gaan bij een bepaalde groep witte geleerden de haren recht overeind staan zodra ze kennis nemen van de antieke verworvenheden van het continent Afrika. Vernemen dat Afrika eens hoogstaande beschavingen had is psychologisch en politiek compleet onaanvaardbaar voor hen. Meest beruchte onder hen in de recentere geschiedenis is natuurlijk mevrouw Mary Lefkowitz. In de jaren '90 heeft ze als een dolle koe lopen razen en tieren in de academische wereld en de media tegen alles en iedereen die (steekhoudende) tegenargumenten inbracht tegen het eurocentrische paradigma.
Eén van de zaken waar mevrouw Lefkowitz zich gigantisch boos over had gemaakt was dat bepaalde onderzoekers hadden beweerd dat Cleopatra een Zwarte vrouw was. Dit is wat mevrouw Lefkowitz tegen die bewering inbracht: “Om tot deze conclusie te komen, moet men aannemen dat het onwaarschijnlijke mogelijk is: bijvoorbeeld dat Cleopatra's grootmoeder, het enige lid van haar familie dat niet exact als Macedonisch Grieks kan worden geïdentificeerd, een Zwarte Afrikaan was. Het is mogelijk dat dit het geval was, legt Lefkowitz uit; maar als dat het geval was geweest, hadden de Romeinse schrijvers van haar tijd, die Cleopatra haatten, dat tegen haar gebruikt.”
Overigens willen we er meteen aan toe voegen dat Lefkowitz hier iets beweerde dat in tegenspraak is met hetgeen ze elders beweerde om puur taktische redenen en dat was dat het concept 'ras' niet bestond in de oudheid, daarom zou het sowieso onzin zijn om te spreken over Zwarte Egyptenaren of om überhaupt te trachten te bewijzen dat de Egyptenaren Zwart waren. Natuurlijk was zij het zelf die onzin debiteerde, want als 'ras' niet belangrijk was voor noch de antieken, noch voor Lefkowitz, waarom wrong Lefkowitz zich dan in allerlei bochten om het tegendeel te bewijzen? En, wederom, met de hierboven geciteerde passage sprak Lefkowitz haar schijnargument over de niet-belangrijkheid van 'ras' in de oudheid faliekant tegen, want waarom zouden de contemporaine Romeinse schrijvers Cleopatra gepakt hebben op haar ras als ras geen rol speelde in de oudheid?
Tot zover. Veel zgn. Afrikaans-gecentreerde geleerden mengden zich totaal niet in het debat over de huidkleur van Cleopatra. Want het was een non-issue. De relevante vraag was of de Egyptische beschaving daadwerkelijk Afrikaans van oorsprong was. Cleopatra kon wel of niet Zwart zijn, maar ze begrepen dat die discussie over de etniciteit van de dubieuse koningin Cleopatra VII een list was, uitsluitend gestart om de aandacht af te leiden van het werkelijk relevante debat: was de Egyptische beschaving nu Afrikaans van oorsprong of niet? Of in analogie, het feit dat een Somalische bekend als Hirsi Ali in de Nederlandse 2e kamer zat bewijst toch niet dat de Nederlandse cultuur van Somalische oorsprong is?
In ieder geval, ook het oude stokpaardje van mevrouw Lefkowitz, dat de claim op Cleopatra's Zwart Afrikaanse komaf dubieus is, lijkt nu in duigen te zijn gevallen. Archeologen hebben recentelijk namelijk de mummie van Arsinöe; de zuster van Cleopatra, gevonden, en antropologe Caroline Wilkinson heeft het volgende geconcludeerd: “Het hoofd heeft een lange vorm, en dat is iets dat we vrij vaak tegenkomen bij oude Egyptenaren en Zwarte Afrikanen. Het zou een gemengde afkomst kunnen suggereren.” Oftewel, alles wijst er dan toch op dat de moeder van Cleopatra inderdaad een Zwarte vrouw was. Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaald hem wel! Cleopatra leek dus beslist niet op Liz Taylor zoals Hollywood en Lefkowitz ons wijs probeerden maken. Dag mevrouw Lefkowitz! 
Zo, dat weten we dus ook weer. Totdat de Romeinen het land overnamen had Egypte dus Zwarte heersers. Blijkbaar was zelfs de van oorsprong Macedonische dynastie de Ptolemaeën zeer gemengd. Maar aan de andere kant moeten we er ook op wijzen dat die uit Macedonië afkomstige koninklijke familie de inheemse Egyptenaren wreed onderdrukten, zoals we ook gedocumenteerd hebben in De Andere Kant van het Verhaal. Cleopatra VII was zelfs de eerste Ptolemaeïsche heerser die überhaupt de moeite had genomen om de Egyptische taal machtig te worden. Daarmee toonde ze iets meer engagement met het land waarover ze heerste dan al haar voorgangers, doch ze bleef at the end of the day lid van een dynastie die Egypte zag als een stuk onroerend goed dat zij ten eigen voordeel tot op het bot konden exploiteren. Het is misschien leuk om te weten dat nu definitief lijkt vast te staan dat ze een melanine-rijk persoon was, maar uiteindelijk blijft het een non-issue. Het waarachtige punt blijft het feit dat de Nijlvallei beschaving Afrikaans van oorsprong was.
Auteur: Djehuti Ankh Kheru
Gepubliceerd op: 11 - April 2009
|
|
|
|
|
|
