Het breken van de glazen apartheid 

Ik kan me de dag dat ik Venus Williams voor het eerst zag verschijnen op de beeldbuis nog als de dag van gisteren voor de geest halen. Het was wellicht slechts een paar seconde, een paar flashes op CNN, maar ik was enigszins geschokkeerd.
 
De grote nieuwe jonge wereldster was toen de Swiss Miss, a.k.a. Martina Hingus. En zoals te verwachten maakte Hingis korte metten met dat onbekende Afrikaans Amerikaanse meisje. Je zou denken dat Venus zich bescheiden zou opstellen na zo'n pakkie, doch wat debiteerde zij na afloop tot mijn verbazing droogjes in de camera? [of in woorden van gelijke strekking] “Ik maak me hier niet zo druk om, want mijn grootste concurrente om de beste speelster ter wereld te worden is uiteindelijke toch mijn 15-jarige zusje Serena!” 

Vanaf toen ben ik dat tienermeisje met die hele grote mond heel nauw gaan volgen. En eerlijk is eerlijk, die eerdere bijdehante uitspraak bleek profetisch. Uiteindelijk maakten Venus en haar jongere zusje gehakt van alle concurrentie en bleek inderdaad dat Serena de grootste concurrente was van Venus om de beste speelster ter wereld te worden. Een tijdje lang werden de finales van alle grandslam toernooien--tot groot ongenoegen van het spierwitte tennis establishment—een onderonsje van de familie Williams. Zo was een markante uitspraak van de familie Williams uit die hoogtijdagen: “Ja wij willen heel veel winnen, want je hebt nog steeds mensen die het verschrikkelijk vinden dat Zwarte mensen succes hebben, en speciaal voor dat soort mensen willen wij heel veel toernooien gaan winnen!” Zo, dan wisten ze tenminste dat ze daar ook alvast beter aan konden gaan wennen...

En dit proces hebben we de afgelopen tijd meermalen mogen aanschouwen in verscheidene sporten die eens officieus verboden leken te zijn voor melanine-rijke mensen. Want nog niet zo lang geleden dacht het publiek dat de sportieve talenten van mensen van kleur beperkt waren tot sporten als atletiek en basketbal, wellicht aangevuld met wat voetballen, honkballen en verwante sporten. In veel andere sporten waren ze namelijk niet of nauwelijks zichtbaar. Of was er soms een soort van officieuze apartheid gaande?

Aan de andere kant, atletiek wordt algemeen erkend als de moeder der sporten. Dus als je die sport kunt domineren dan kun je in potentie een goed figuur slaan in welke sport dan ook zou betoogd mogen worden. Maar toch, een soort van glazen apartheid bleef grotendeels in existentie. Uiteindelijk zagen we, ironisch genoeg vooral vanaf de tijd dat Nelson Mandela de verkiezingen had gewoonen in Zuid-Afrika, dat een paar belangrijke muren van glazen apartheid in het competief bewegen werden ingeramd. Natuurlijk, het proces was eigenlijk reeds eerder begonnen in sommige hoeken en gaten, doch beginnende medio jaren '90 zagen we Zwarte professionele sporters de Mount Everest van hun metier bereiken en wel daar waar we hooguit vermoeden maar nooit zeker wisten dat zij zich daar ook begaven.

Zo was een beroemde plaats waarvan we eerder dachten dat het gemonopoliseerd was door het old boys network de golfbaan. Totdat medio jaren '90 ineens die kid langskwam welke vanaf zijn aantreden alle mogelijke records begon te verpulveren. Dat gaf toch wel een facelift en nieuwe commerciële input aan die society sport. De formule 1 dan. Was tot voor recentelijk eveneens zo'n sport waarbij slechts de banden van de gierende bolides Zwart waren. Voor het overige was alles aan die sport sneeuwwit. Nu niet meer dus. Sterker nog, tegenwoordig heeft zefs de wereldkampioen een donkere huidkleur. Alhoewel, dit lijken we al bijna vergeten te zijn door een bepaalde gebeurtenis een paar dagen later.

Echter, de vraag blijft toch waarom die glazen apartheid in zo beperkte mate in Nederland wordt geslecht. Die vraag kan zeker gesteld worden na het verbluffende succes van die Afrikaans Amerikaanse schaatskampioen Shani Davis, die het stille idee dat Zwarte mensen niet kunnen schaatsen compleet gelogenstraft heeft de afgelopen jaren. Want je zou toch mogen verwachten dat Zwarte schaatskampioenen uit Nederland zouden moeten komen— nota bene het schaatsland bij uitstek! Ook in andere witte bolwerken zien we in Nederland maar weinig zusjes Williams, Tiger Woodsen, of Lewis Hamiltons. Hier en daar wel eens een schim van een hockyster gezien of een volleyballer, doch buiten het voetbal, honkbal, basketbal, de vechtsporten of atletiek, zie je in Nederland weinig sporters van kleur de absolute top bereiken. Oftewel, buiten het wetboek om, op een andere manier dan dat we dachten, is er blijkbaar toch nog steeds een soort van apartheid in Nederland. 

Een glazen apartheid. 

Auteur: Djehuti Ankh Kheru
Gepubliceerd op: 03 - Februari 2009